2026ರ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು: ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ, ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆ

Gas Cylinder New Rules 2026: ದೇಶದ ಗ್ಯಾಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು

2026ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿರುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸುವ, ಸರಫರಾ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಹೌದು, ಬಹಳ ಜನರಿಗೆ “ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ನಿಯಮ” ಅಂದ್ರೆ ಮನೆಗೆ ಬರುವ LPG ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಡೆಲಿವರಿ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ಆದರೂ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

2026ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ – “ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿ, ಆದರೆ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಗ್ಗಿಸಬಾರದು.”

ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯಾರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಯಾವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ?

ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮುಸಾಯಿದಾವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ Department for Promotion of Industry and Internal Trade (DPIIT) ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಹಳೆಯ Explosives Act 1884 ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. 2016ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ನಿಯಮಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ಬಾರಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ 2026ರ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ.

ಏಕೆ ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು?

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕಗಳು, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಫಾರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಮೆಟಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಬಳಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗದ ಕೊರತೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ:

ಗೋದಾಮುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು
ಬಾಡಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು
ಸ್ಟಾಕ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು

ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ, ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕ 10-15% ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿಸಬಹುದು

ಈ ಹೊಸ Gas Cylinder New Rules 2026 ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಕಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿವೆ

ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2-3 ಹಂತಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಶಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ, ವಿಶೇಷ ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಕೇಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು 4-5 ಹಂತಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ಸಣ್ಣದಾಗಿ ತೋರುತ್ತಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಗೋದಾಮಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೇರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಲಾಭಗಳು:

ಕಡಿಮೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಗ್ರಹ
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯ
ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸುಲಭತೆ
ಬೇಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಕೊರತೆ ತಪ್ಪಿಸುವುದು

ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತು ಇದೆ – ಭದ್ರತೆ ಕಡ್ಡಾಯ.

2026ರ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು

NOC ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಲಭತೆ

ಹಳೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಬಳಸಲು ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ NOC (No Objection Certificate) ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಇದು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೆಲ ಬಾರಿ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಡಿ, ಕೆಲವೊಂದು ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ NOC ಸಾಕಾಗುವಂತೆ ಸಡಿಲಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೇಗನೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು “Ease of Doing Business” ಗುರಿ ನನಸಾಗುತ್ತದೆ

ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ – ಈಗ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸರಳ

ಹಿಂದೆ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆಯಲು ನಿಯಮ 48 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಆ ನಿಯಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ದಾಖಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅನುಮತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗವಾಗಲಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಹೊಸ ಯೂನಿಟ್‌ಗಳ ಆರಂಭವನ್ನು 20-30% ವೇಗಗೊಳಿಸಬಹುದು.

ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ MSME ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ತೇಜನ.

ಭದ್ರತೆ – ಸಡಿಲಿಕೆ ಇದ್ದರೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ

ಸರ್ಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆ – “ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಡಿಲಿಕೆ ಇದ್ದರೂ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಇಲ್ಲ.”

ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳು ಬಿದ್ದು ಅಪಘಾತವಾಗದಂತೆ:

ಕ್ಲಿಪ್‌ಗಳು
ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು
ಇಂಟರ್‌ಲಾಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು.

ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು Petroleum and Explosives Safety Organisation (PESO) ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ

ಹಿಂದಿನ ಅನಾಹುತಗಳಿಂದ ಪಾಠ

2025ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಗ್ಯಾಸ್ ಲೀಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟ ಘಟನೆಗಳು ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿತು.

ಅದರಿಂದಲೇ ಈಗ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ISO ಮತ್ತು UN ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿದೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಏನು ಲಾಭ?

ಇದು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ನಿಯಮ ಅಂದ್ರೆ “ನಮಗೆ ಏನು?” ಅನ್ನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರಬಹುದು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ “ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ನಿಯಮಗಳು ನಮಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಕೊಡುತ್ತವೆ?” ಅನ್ನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಈ ನಿಯಮಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಸ್ ಸರಫರಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬೇಡಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಬರಾಜು ಕೊರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಡೆಲಿವರಿ ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ಗ್ಯಾಸ್ ಸರಫರಾ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೂ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಸ್ಟಾಕ್ ಕೊರತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
ಸರಫರಾ ಸರಪಳಿ ವೇಗವಾಗುತ್ತದೆ
ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
ಡೆಲಿವರಿ ಸಮಯ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ

ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ

ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ – GDP ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ?

ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸುಮಾರು 0.5% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು.

ತಯಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ, ವೇಗವಾದ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ – ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ನೀಡಬಹುದು.

ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಲಾಭ

ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ:

ಗ್ಯಾಸ್ ಲೀಕ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
ಸ್ಫೋಟದ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
ಹಸಿರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಉತ್ತೇಜನ

ಇದು Sustainable Industrial Growth ಕಡೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

2026ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲು ಮಾಡಿದ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಸ್ಟೋರೇಜ್‌ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆಯೋದು ಈಗ ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ – ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಇಲ್ಲ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅವಕಾಶ, ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೂ ಇದು ಲಾಭಕಾರಿಯಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಸರಫರಾ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಗಮವಾಗಿ ಸಿಗಲಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ. 2026ರಿಂದ ಗ್ಯಾಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಸ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಾಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.